Fit for life 55+

Opzetten van een nieuwe locatie GoldenSports

Om nieuwe uitvoerders te ondersteunen bij het opzetten van een nieuwe locatie Goldensports hebben we de “interventie” Goldensports beschreven. In het volgende document kunt u meer lezen over de interventie GoldenSports. Meer uitgebreide informatie kunt u  vinden op de website van effectief actief (www.effectiefactief.nl).  

GoldenSports heeft per 1 december 2015 het predicaat goedbeschreven interventie gekregen van het Kenniscentrum Sport. GoldenSports staat op de menukaart van Sportimpuls. Voor 13 februari 2017 is het mogelijk om subsidie aan te vragen voor GoldenSports bij ZonMW.

We hebben een handleiding geschreven waarin alle documenten staan die nodig zijn om een nieuwe locatie op te zetten. Neem hiervoor contact op met onze adviseur Leonie Everts 06-14283490

Inhoudsopgave:
Samenvatting
Uitgebreide beschrijving
Doel
Aanpak  
Materialen
Locatie     
Organisatie
Implementatie
Training oudere migrante vrouwen
Samenvatting werkzame elementen              
Aangehaalde literatuur

SAMENVATTING

Stichting GoldenSports heeft de interventie GoldenSports ontwikkeld.
De doelgroep bestaat uit senioren m/v ( 55+) die te weinig bewegen. De interventie sluit hierbij fitte senioren niet uit. Het is een antwoord op twee maatschappelijke problemen: senioren bewegen te weinig en er is sprake van toenemende eenzaamheid onder senioren.
Het doel van de interventie GoldenSports is om senioren (m/v) te stimuleren om samen met buurtgenoten meer te gaan bewegen. Op deze manier blijven ze langer gezond en ontmoeten ze leeftijdgenoten in de buurt.
De toelatingscriteria zijn over het algemeen als volgt:

  • De deelnemer is in staat te lopen zonder hulpmiddel zoals stok/rollator etc.
  • De deelnemer is in staat om te luisteren naar de opdrachten van de fysiotherapeut/trainer en daar gehoor aan te geven.

De doelgroep is betrokken bij de ontwikkeling van de interventie GoldenSports.
Voor de start van de eerste pilot zijn twee focusgroepen gehouden. Op basis hiervan is het concept ontwikkeld.
Belangrijke elementen van GoldenSports zijn:

  • Sport en bewegen in de buitenlucht
  • Voor elk niveau geschikt
  • Buurtgenoten leren kennen
  • Onder deskundige begeleiding
  • Veel variatie in de trainingen
  • Per keer betalen en betaalbaar
  • Vrijwilligers spelen een belangrijke rol in de organisatie

GoldenSports wordt per locatie een of twee maal per week aangeboden door een fysiotherapeut of gediplomeerde trainer eventueel geassisteerd door twee stagiaires. Bij 12-16 deelnemers zijn er twee begeleiders, bij 16-24 drie begeleiders. Maximale groepsgrootte van de subgroepen is 8 deelnemers. De trainingen vinden plaats in de buitenlucht op een (kunstgras-)veld in een woonwijk. Bij stromende regen kan binnen worden getraind. Er wordt getraind in niveaugroepen. Er wordt grote variatie aangeboden in de bewegingsactiviteiten. In iedere training komen de 5 grond motorische vormen aan bod: balans, spierkracht, lenigheid, coördinatie en conditie.

In 2016 zijn we gestart met binnen trainingen om ookoudere migrante vrouwen de gelegenheid te bieden om mee te doen.
Werving is een belangrijk onderdeel van de interventie. Werving wordt door de aanvrager gedaan, eventueel samen met een student marketing van een HBO opleiding. De werving richt zich enerzijds direct op de doelgroep met flyers, affiches, en presentaties. Anderzijds richt de werving zich op intermediairen en ambassadeurs die in een cirkel van 3 km rondom het veld werkzaam zijn.
Er is een website waar iedere vestiging een pagina heeft en er zijn werving- en communicatiemiddelen aanwezig. Deze worden aangepast aan de locatie waar de training plaatsvindt.
Deelnemers hoeven niet door te stromen naar een ander aanbod. De trainingen gaan ieder jaar door. Er ontstaat een clubgevoel. Het “eigenaarschap” van de locatie GoldenSports verschuift steeds meer naar de deelnemers.
In het tweede jaar dekken de inkomsten uit de entreegelden grotendeels de kosten van de trainer, het veld en de organisatie.
De trainers zijn unaniem tevreden over de inhoud van het concept. Alleen zijn de meningen verdeeld over het indelen in niveaugroepen. De motorische vaardigheden en fysieke fitheid van de deelnemers zijn erg verschillend. De hoogte van de entreeprijzen is prima. De organisatie en marketing wordt als voldoende tot goed beoordeeld. De werving voor de start wordt redelijk positief, de werving na de start wordt door twee ( van de tien) trainers als onvoldoende beoordeeld. De trainers waarderen unaniem het concept GoldenSports. Enige twijfel is er over het uitgangspunt dat een locatie het tweede jaar kostendekkend kan draaien.

1. UITGEBREIDE BESCHRIJVING

1.1 Doelgroep:

Senioren 55+. Zowel senioren die op dit moment niet meedoen aan een of andere bewegingsactiviteit als senioren die al wel mee doen met een of andere activiteit. We richten ons op zowel kwetsbare senioren (weinig bewegen, sociaal geïsoleerd) als op minder kwetsbare senioren. Senioren die te weinig bewegen hebben een verminderde conditie, minder spierkracht en lopen een groter risico om te vallen. zijn.
Uit onderzoek komt naar voren dat het louter werven van kwetsbare senioren bijna onmogelijk is. We richten ons op senioren die wel in beweging te krijgen zijn en gaan via mond-tot mond reclame de meer kwetsbare doelgroep benaderen. Op deze manier zorgen we er voor dat ook kwetsbare ouderen meer gaan bewegen.

 Het criterium 55+ is voorlopig het uitgangspunt. Om veilig en verantwoord te bewegen is het belangrijk dat er in niveaugroepen bewogen wordt. We schatten nu in dat dit mogelijk is als je 65 als uitgangspunt neemt. Mensen van 55-65 hebben velal een andere sport-en bewegingsbehoefte, zitten soms al bij sportscholen.

Selectie van deelnemers.
De toelatingscriteria zijn over het algemeen als volgt:

  • De deelnemer is in staat te lopen zonder hulpmiddel zoals stok/rollator etc.
  • De deelnemer is in staat om te luisteren naar de opdrachten van de fysiotherapeut/trainer en daar gehoor aan te geven.
    Bij de aanmelding vullen alle deelnemers een aanmeldingsformulier in. In dit formulier beantwoorden zij  onder andere de volgende vragen:
  • Heeft u hartproblemen en mag u geen lichamelijke inspanning doen op advies van een arts?
  • Heeft u pijn op de borst bij lichamelijke inspanning?
  • Heeft u de afgelopen maand pijn op de borst gehad terwijl u geen lichamelijke inspanning voerde?
  • Verliest u uw evenwicht als gevolg van duizeligheid of verliest u wel eens uw bewustzijn?
  • Heeft u skelet-en of gewrichtsprobleem (Bijv. rug, knie, heup) dat kan verergeren in uw lichamelijke activiteitenpatroon
  • Schrijft uw arts u op dit moment medicijnen voor in verband met bloeddruk- of hartprobleem?
  • Bent u op de hoogte van andere redenen waarom u geen lichamelijke inspanning zou mogen volgen?

Bij één of meerdere keren antwoord JA adviseren wij om te overleggen met huisarts en/of fysiotherapeut over deelname.

Betrokkenheid doelgroep

Voor de start van de eerste pilot zijn twee focusgroepen gehouden. Iedere groep bestond uit 8  senioren 65+ uit de Olympiaplein-buurt in Amsterdam Oud-Zuid. Daarnaast zijn 35 individuele interviews gehouden.
In de focusgroepen/interviews kwam aan de orde: hoe zijn senioren te motiveren om mee te doen, welke begeleiding is nodig, op welk tijdstip van de dag traint men het liefst en hoe moet een training er inhoudelijk uitzien.

De belangrijkste uitkomsten waren:

  • Begeleiding door fysiotherapeut/gediplomeerde trainer
  • Iedereen moet mee kunnen doen
  • Trainen samen met buurtgenoten
  • De activiteiten moeten leuk om te doen zijn
  • Training in de ochtend niet te vroeg
  • Geen vaste verplichting, d.w.z. per keer betalen

Het concept GoldenSports is gebaseerd op de uitkomst van de resultaten van de focusgroepen en interviews.
Daarnaast zijn tijdens de pilot de eerste drie maanden wekelijks korte evaluaties gehouden over de inhoud (wat is leuk/niet leuk?). Na drie maanden, aan het einde van de pilot, zijn uitgebreide evaluaties en rondetafel-gesprekken gehouden. Hierin werden onder andere de verwachtingen en wensen van de deelnemers gepeild. Denk hierbij aan zaken als de entreeprijs, wensen ten aanzien van clinics, wat kunnen de deelnemers betekenen bij de pr van GoldenSports en wie wil vrijwilliger zijn.
De evaluaties van de deelnemers zijn gebruikt om het concept te verbeteren.

1.2 Doel

Hoofddoel 
Het doel van GoldenSports in tweeledig: naast het stimuleren van meer bewegen ter bevordering van de gezondheid zet de interventie ook in op het verbeteren van sociale contacten en het voorkomen of vermideren van eenzaamheid.
Senioren gaan door mee te doen aan GoldenSports meer bewegen. Daarnaast hebben senioren, door mee te doen aan Goldensports meer sociale interactie met leeftijdsgenoten in de buurt. 

Subdoelen

  1. Door wekelijks mee te doen aan GoldenSports hebben de deelnemers een betere fysieke balans en coördinatie waardoor de kans om te vallen kleiner wordt
  2. Door aan gevarieerde en leuke activiteiten mee te doen hebben de deelnemers meer plezier in bewegen.
  3. Door mee te doen ontmoeten de deelnemers buurtgenoten en leeftijdsgenoten en hebben daardoor meer sociale contacten.

1.3  Aanpak

Opzet van de interventie
GoldenSports bestaat uit drie onderdelen:
1.  Werving

             A          Via intermediairs (zoals POH, huisartsen, fysiotherapeuten,        participatie medewerkers, maatschappelijk werkers , ambassadeurs en sportcoaches)

            B          Via bij doelgroep (door de uitvoerder samen met de studenten SM&O)

            C          Na de start ( doorgaande werving door uitvoerder samen met leden) 

 2.    Trainingen

            A          Bewegingsactiviteiten (zoals frequentie, inhoud, oefenstof)

            B          Sociale interactie (tijdens en na de training)

 3.         Evaluatie in de eerste drie maanden 6 korte evaluaties en na drie maanden een uitgebreide evaluatie.

Inhoud van de interventie

Fase 1 Werving
Een van de belangrijkste onderdelen van de interventie GoldenSports is de werving van deelnemers. Bij de werving richt men zich op de buurt waar de GoldenSports locatie gaat beginnen. De focus wordt gelegd op een gebied met een straal van ongeveer 4 km rondom de locatie.

De werving wordt gedaan door de aanvrager van de interventie. Hiervoor staan uren in de begroting. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van stagiaires van de opleiding Sport en bewegen of Sport management en ondernemen. Drie maanden voor de start wordt begonnen met de werving.

 Twee manieren om deelnemers te werven:

  • Via Intermediairs
  • Direct gericht op de doelgroep

 A  Werving via intermediairs
 
Voor de start van de interventie:
Drie maanden voor de start van de interventie wordt gestart met de werving (eventueel met behulp van een stagiaire).

Dit houdt in dat het eerste lijns-netwerk en sociaal medisch netwerk in de buurt in kaart wordt gebracht. Daarnaast worden formele en informele netwerken van 55+ in de buurt Deze potentiele intermediairs worden geïnformeerd via nieuwsbrieven, presentaties en folders. Door uitleg te geven en te enthousiasmeren dienen zich ambassadeurs aan die de informatie doorgeven aan de doelgroep. 
Eén maand van te voren worden flyers en affiches verspreid aan alle eerstelijns-en sociaal medisch netwerken in de buurt. 

B   Werving direct bij de doelgroep
Twee – vier weken
voor de start van een locatie worden flyers en affiches huis aan huis in de directe omgeving van het veld verspreid. Dit wordt gedaan met hulp van de studenten en vrijwilligers. Flyers worden verspreid bij lokale markten, affiches bij lokale supermarkten of winkels waar bij uitstek senioren komen (gehoortoestellenwinkels, opticiens, diëtistes en pedicures).
Artikelen met een foto in huis aan huis kranten zijn hierbij ook nuttig.
Het is belangrijk dat er op plaatsen waar veel senioren komen in een buurt flyers en affiches aanwezig zijn. 

C  Werving na de start
Ook na de start is werving van nieuwe leden een voortdurend aandachtspunt. Dit gaat ieder jaar weer door. Dit doen we door:

  • Aan de deelnemers te vragen om affiches te verspreiden en hun buren en vrienden te informeren. Twee keer per jaar verspreiden de leden de flyers bij huisartsen, fysiotherapeuten en apotheken
  • Door een paar keer per jaar de actie te doen: ‘Ik neem je mee’ plaats de deelnemers. Bij het meenemen van een nieuwe deelnemer mag de desbetreffende deelnemer zelf gratis trainen.
  • In het eerste half jaar wordt maandelijks een email nieuwsbrief gestuurd naar alle leden en intermediëren, daarna wordt 4 keer per jaar een nieuwsbrief verstuurd
  • Artikelen worden geplaatst in andere kranten over het succes van GoldenSports.
  • Lokale radio en tv en lokale bladen worden uitgenodigd om reportages te maken

Fase 2 De trainingen
Er wordt een feestelijk opening georganiseerd. Daarbij wordt een lokaal bekende persoon uitgenodigd om de opening te verrichten.

  • De trainingen vinden een of twee keer in de week plaats en worden op maandagen/woensdagen of dinsdagen/donderdagen aangeboden, afhankelijk van de locatie. Het tijdstip is op elke locatie 10.30-11.30 uur.
    De trainingen vinden plaats in de buitenlucht op een kunstgrasveld en gaan twaalf maanden per jaar door. Bij stomende regen of een temperatuur onder 5 graden C worden de trainingen binnen verzorgd. Men kan per keer betalen, de kosten zijn € 2,40-4,50 per keer.
  • De trainingen worden verzorgd door één fysiotherapeut of gediplomeerde trainer met twee stagiaires. Bij 12-16 deelnemers zijn er twee begeleiders, bij 16-24 drie begeleiders. Maximale groepsgrootte van 8 deelnemers. In de eerste drie maanden wordt gestreefd naar een totale groep per training van 10 deelnemers, na een half jaar uit 15 en daarna rond de 18 deelnemers per keer.
  • Alle deelnemers vullen een redelijk uitgebreid aanmeldingsformulier in. Ook verklaren zij (met hun handtekening) dat men zich realiseert en dat men op eigen risico meedoet.
  • De vrijwilligers houden iedere training een lijst met aanwezigen bij. Deelnemers die op vakantie gaan geven dit door. Afwezigen worden gebeld of gemaild.
  • Het is ook mogelijk dat er een training wordt georganiseerd voor alleen vrouwen om ook oudere migrante vrouwen de mogelijkheid te bieden om mee te doen. In dat geval vindt de training in een binnenruimte  (gymzaal of theaterzaal) plaats en wordt de training door een vrouwelijke fysiotherapeut gegeven. De kosten zijn dan € 1 per keer. Voor deze groep is een nieuwe flyer ontwikkeld.

A  Bewegingsactiviteiten

  • In iedere training komen de 5 grond motorische vormen aan bod:

Balans, spierkracht, lenigheid, coördinatie en conditie.

  • De training begint met een gezamenlijke warming-up.
  • Daarna wordt de groep verdeeld in drie kleinere groepen. De indeling wordt telkens gedaan op basis van motorische vaardigheden en fitheid, en soms kiezen deelnemers zelf hun groep.

Deze groepen bezoeken achtereenvolgens de drie verschillende stations. Bij ieder station is een begeleider.
De stations bestaan uit:                                                       

  1. Sport en spel (hockey, handbal, voetbal, korfbal en tafeltennis)
  2. Coördinatie- en balansoefeningen
  3. Outdoorfitness ( spierkracht)

De training wordt afgesloten met een gezamenlijke cooling down.
De trainingen zijn zeer gevarieerd. Het is voor de deelnemers steeds een verrassing wat er aangeboden wordt.
Twee keer per jaar kunnen de deelnemers mee doen aan een fitheidstest. De uitslag hiervan wordt verwerkt in een advies naar de deelnemers. 

B  Sociale interactie;

  • In de training wordt de sociale interactie bevorderd door: oefeningen in tweetallen of grotere groepen, korte wedstrijden met teams, bewegingsactiviteiten waarin men elkaars naam leert kennen, beginnen en eindigen in een kleine kring. Daarnaast stimuleren we de deelnemers om na afloop samen iets te drinken.

    Duurzame relaties met de deelnemers.
  • De trainingen worden aangeboden gedurende 12 maanden per jaar, behalve op feestdagen. Het is de bedoeling dat deelnemers een duurzame relatie aangaan met GoldenSports, d.w.z. voor langere tijd meedoen. Op dit moment is er in Amsterdam nauwelijks sport- c.q. bewegingsaanbod in de buitenlucht voor 55+. Golf en tennis zijn hierop uitzonderingen. Mochten er in de toekomst meer sportmogelijkheden ontstaan voor 65+ dan is het belangrijk de doelgroep te stimuleren om daar aan mee te doen. Als je een sport doet die bij je past is de kans het grootst dat je deze activiteit langere tijd zal blijven doen.
  • Ouderen hebben op gevorderde leeftijd kans op blessures of chronische klachten. Het is belangrijk om contact te houden met de bedoeling dat ze na herstel weer mee gaan doen.

Vrijwilligers spelen een belangrijke rol bij het monitoren van de aan en afwezigen.

Fase 3 Evaluatie

  1. Korte evaluaties na de training. In de eerste 10 weken wordt minimaal 6 keer een korte vragenlijst uitgedeeld aan de deelnemers. Er wordt gevraagd naar een cijfer voor de training, wat vindt men leuk en wat vindt men niet leuk. Deze gegevens worden per locatie in een Excel bestand gezet en teruggekoppeld naar de trainers (voorbeeld in de toolkit).
  2.  Iedere locatie houdt na drie maanden een uitgebreide evaluatie onder de deelnemers (voorbeeld in de toolkit).

Materialen
Iedere locatie heeft eigen aangepaste sportmaterialen in een grote tas.
Iedere locatie heeft AED voorhanden, bijvoorbeeld in een kleedruimte of deze is aanwezig in de tas met sportmaterialen.

Er is een Toolkit, een digitale handleiding, waarin het concept GoldenSports staat beschreven en waar alle documenten die nodig zijn staan vermeld. Denk hierbij niet alleen aan inschrijfformulieren maar denk ook aan beschrijvingen van oefeningen en spelvormen die gebruikt kunnen worden op de training. Hoe studenten geworven worden en wat instructies zijn voor vrijwilligers.

Communicatiemateriaal zoals, flyers, affiches, posters, PowerPointpresentaties en een filmpje over het concept zijn beschikbaar. Het communicatiemateriaal kan worden aangepast aan lokale omstandigheden. Iedere locatie heeft een eigen pagina op de website waarin praktische informatie en nieuws wordt vermeld en foto’s worden geplaatst.
Een adviseur van GoldenSports biedt ondersteuning bij het opzetten van een nieuwe locatie

Locatie
De sport-en bewegingsactiviteiten vinden plaats op een (kunstgras-)veld in een woonwijk of dorp. Op de locatie is een bergingsruimte aanwezig waar de sportmaterialen kunnen worden opgeborgen. In enkele gevallen wordt de trainingen binnen gegeven voor alleen vrouwen.

Organisaties
De sport-en bewegingsactiviteiten worden uitgevoerd door fysiotherapie praktijken/sportscholen met stagiaires die in de buurt van het (kunstgras-)veld gelegen zijn.
De uitvoerders zijn gediplomeerde fysiotherapeuten/ALO/CIOS die ervaring hebben met het begeleiden van senioren.

Implementatie
Op de website van GoldenSports ( www.goldenSports ) bevindt zich een Toolkit, een digitale handleiding, waarin het concept staat beschreven en waar alle documenten die nodig zijn staan vermeld.

Deze toolkit is een soort spoorboekje aan de hand waarvan men een nieuwe locatie kan opstarten. De adviseurs van GoldenSports geven hierbij advies en scholing.

Training voor alleen vrouwen om oudere migrante vrouwen te werven.
In 2016 hebben we met subsidie van Fonds Nuts Ohra de interventie GoldenSports geschikt gemaakt voor oudere migrante vrouwen. Deze trainingen hebben we in 2016 uitgevoerdin de Indsiche buurt en in Osdorp.
voor meer informatie klik hier 

Samenvatting Werkzame elementen 

1  De interventie GoldenSports is laagdrempelig

  • Per keer betalen
  • Maximaal € 2,50- 4,50 per keer ( trainingen voor alleen vrouwen € 1 per keer)
  • Minima 55 + in Amsterdam betalen allemaal € 1 per keer
  • Voor elk niveau geschikt
  • Voor elk wat wils, veel variatie           

2  Inhoudelijke werkzame elementen

  • In tegenstelling tot ander beweging aanbod voor senioren gaan de trainingen het hele jaar door, geen vakantie stop. In de praktijk blijft dat weinig senioren op vakantie gaan in de periode dat de scholen gesloten zijn. In de zomermaanden komen er net zoveel deelnemers als in het voor of najaar.
  • Deelnemers hoeven niet door te stromen naar een andere beweegaanbod. De trainingen gaan het volgende jaar ook weer door.
  • Frequentie van een of twee keer per week. Om de kans groter te maken dat senioren in ieder geval een keer per week meedoen worden de trainingen op een locatie twee keer per week gegeven. Als men de ene dag niet kan, dan mogelijk wel de andere dag in die week. Ook biedt dit de mogelijkheid om twee keer per week te trainen.
  • Speciale trainingen voor oudere migrante vrouwen vinden binnen plaats.

3  Opdoen van nieuwe sociale contacten:

  • De trainingen vinden plaats in de buurt, in een woonwijk. Deelnemers komen elkaar buiten de training tegen bij bijvoorbeeld boodschappen doen.
  • Door samen te sporten en bewegen ontstaan sociale contacten. Na afloop samen wat drinken draagt daar ook aan bij.

4 Mogelijkheid om te participeren:

  • Op iedere locatie helpen twee of drie vrijwilligers bij de administratie en de organisatie
  • De deelnemers spelen een actieve rol bij het werven van nieuwe deelnemers, ze vertellen erover tegen hun buurman/buurvrouw en zijn ambassadeurs voor GoldenSports. Ook brengen zij twee keer per jaar flyers langs bij alle eerste lijn organisaties in hun buurt.

5  Op korte termijn kostendekkend

  • De trainingen vinden bij voorkeur plaats in de openbare ruimte op bijvoorbeeld een Cruyffcourt of een Krajicek court. Deze velden worden overdag bijna niet gebruikt. Vaak zijn er outdoorfitness apparaten in de buurt. Hierdoor zijn de kosten laag en wordt het sneller mogelijk om kostendekkend te draaien.
  • Vanaf het tweede jaar dekken de inkomsten uit de entreegelden grotendeels de kosten van de trainer, het veld en de organisatie. Door op termijn kostendekkend draaien is de locatie niet afhankelijk van subsidie en kunnen de trainingen altijd doorgaan. Zo ontstaat er een duurzame verbinding tussen de deelnemers.
  • De trainingen voor migrante vrouwen zijn in verband met de lage entreeprijzen niet kostendekkend en blijven afhandelijk van subsidie van gemeenten

2. Aangehaalde literatuur